Ook zonder nieuwe Dylan-beelden lijkt Newport & The Great Folk Dream mij overigens, afgaande op de trailer, zeer de moeite van het bekijken waard. Die trailer kan op de website van de film of op YouTube bekeken worden.
Waar kunnen we dit gaan zien? In de bioscoop? Via streaming? Een dvd? Ik heb werkelijk nog geen idee.
De website vind je hier.
Dat Blonde On Blonde een meesterwerk is, hoef ik je niet te vertellen. Dat weet je al. Dat het bijna onmogelijk is geworden om daar anders over te denken, zal je ook weten. Die bagage drukt al enkele decennia op de schouders van het album. Vreemd hoe het kan gaan in de wereld van de classic albums.
Ikzelf ben jonger dan Blonde On Blonde. Gekscherend zeg ik wel eens dat mijn ouders op de dag dat Blonde On Blonde verscheen voor het eerst een afspraakje hadden, ze gingen naar Amsterdam, hadden geen oog voor de platenzaken, maar alleen voor elkaar, zoals dat hoort op een eerste date.
Blonde On Blonde kwam in mijn leven ergens begin jaren '90. Hoewel ik al wel het een en ander van Dylan gehoord had, moest ik nog veel ontdekken. In een platenzaak in Zutphen, eentje waar ik nooit eerder was geweest & die bij een volgend bezoek aan de Hanzestad ook al weer verdwenen was, vond ik in de bakken de lang gezochte cd Blonde On Blonde. Op dat punt in mijn jonge Dylan-leven had ik genoeg over de schoonheid van Blonde On Blonde gelezen, dat ik - nu ik dat album eindelijk had gevonden - niet kon wachten om 't te horen & dus luisterde ik naar Blonde On Blonde in die platenzaak nadat ik had afgerekend. Dat ik de luisterhoek daarvoor bezet mocht houden, kwam mede doordat ik gedurende mijn tijd in de zaak de enige klant was [niet voor niks was de winkel een paar maanden later al weer verdwenen.]
Ik zie mezelf nog zitten, nog geen twintig jaar oud. Het muziekbudget van die maand net uitgegeven aan Blonde On Blonde, grote koptelefoon op mijn oren, alleen in die zaak. Wie denkt dat ik nu ga schrijven dat Blonde On Blonde een verpletterende indruk op mij maakte, moet ik teleurstellen. Ik vond er geen reet aan. Oké, I Want You vond ik wel leuk, maar dat had ik thuis al op een Greatest Hits, net als Just Like A Woman overigens. Waarom had ik in godsnaam ongehoord Blonde On Blonde gekocht? Ik was een sukkel, een nitwit, een... Even overwoog ik de winkeleigenaar te vragen de reeds afgerekende cd om te mogen ruilen voor een andere titel, maar voor wat dan?
Ik nam mijn verlies & fietste met hangend hoofd de bijna 20 kilometer naar huis. Bij thuiskomst verdween Blonde On Blonde in de kast, uit het zicht.
Ik weet niet meer wat de trigger is geweest, maar na een tijdje moet ik die cd weer eens uit de kast opgediept hebben om nogmaals te luisteren, en nog eens en nog eens. Net zo lang tot er iets klikte. En toen het klikte, begon het obsessief luisteren.
Ik weet niet hoe dat luisteren bij jou eruit ziet, maar bij mij ging dat in fases. De inmiddels door mij doorlopen fases van het luisteren naar Blonde On Blonde in min of meer chronologische volgorde:
1. Het luisteren naar de hits: I Want You, Just Like A Woman, Rainy Day Women #12 & 35, later aangevuld met One Of Us Must Know;
2. Het luisteren naar het gehele album in één lange, ononderbroken sessie;
3. De focus op de 'grote' songs, zoals Visions Of Johanna, Sad-Eyed Lady Of The Lowlands en Stuck Inside Of Mobile With The Memphis Blues Again;
4. Het merken dat Blonde On Blonde een aantal ijzersterke songs heeft die iedereen over het hoofd lijkt te zien, zoals Pledging My Time, 4th Time Around en Temporary Like Achilles;
5. Het afwisselend draaien van een mono- en een stereopersing om in de verschillen tussen die twee het album weer als nieuw te kunnen horen;
6. Idem, maar dan met verschillende persingen uit verschillende landen;
7. Idem, maar dan met verschillende heruitgaven, remasters etc. etc.
8. Idem, maar dan met verschillende formaten waarop Blonde On Blonde is uitgebracht: elpee, cd, cassette, minidisc;
9. De songs op Blonde On Blonde vergelijken met studio-outtakes.
Momenteel zit ik in luisterfase 10, een verlenging [of vernauwing] van fase 9: het tegen het dwangmatige aan bezig zijn met één opname van de Blonde On Blonde-sessies. Dat kan een song van het album zijn, maar ook een outtake. Op het moment van schrijven is dat Pledging My Time [take 1, alternate take] zoals die te vinden is op The Cutting Edge. Deze Pledging is het enige van Blonde On Blonde dat ik in de afgelopen anderhalve week beluisterd heb.
En ook deze fase zal als vanzelf overgaan in weer een andere fase van de Blonde On Blonde-obsessie. Want ondanks de wat moeilijke start, kan ik wel zeggen dat ik 'iets' heb met het jarige Blonde On Blonde. En hoewel dat 'iets' zich niet [meer] vertaalt in het dagelijks luisteren naar dit meesterwerk, ben ik wel ergens op iedere dag minstens een momentje bezig met Blonde On Blonde.
Een band van vier - inclusief Dylan - met slechts één gitarist stond maandagavond op het podium in Austin, Texas. Er is ruimte in de muziek, ruimte voor Dylan om z'n stemgymnastiek over het publiek uit te strooien. Want als het opgewaaide stof rond de gitaristenwisselingen is neergedaald, is het eerste dat opvalt tijdens het beluisteren van deze opnamen hoe ongehoord goed Dylan bij stem is. De stem speelt met de tekst zoals een kat met een muis kan spelen. Jagen, vertragen, drie keer ronddraaien en nogmaals kijken of aantikken. Die stem gaat omhoog, omlaag, versnelt en vertraagt net zo lang tot de woorden voor die avond perfect uit de strot komen om de song vanaf de grond opnieuw op te bouwen tot een toren, een monument van het moment. Een moNUment, zo je wilt.
De tweede song op de setlist - Man In The Long Black Coat - is al groots, maar Dylan-de-zanger komt tijdens It Ain't Me, Babe - song #3 - pas echt los. En laat ik eerlijk zijn: It Ain't Me, Babe is een song waar ik wel ietwat op uitgekeken was, te vaak gehoord, denk ik. Maar in Austin, Texas, aan het eind van juni '26 weet Dylan met zijn stem, met het kauwen van zijn woorden die oude song een nieuw leven in te blazen & is het haast of ik It Ain't Me, Babe voor het eerst hoor.
Is dat niet de voornaamste reden om concertopnamen na te jagen: oude songs weer horen glanzen alsof ze net uit het plastic zijn gehaald?
When I Paint My Masterpiece heeft een likje van Man Gave Names To All The Animals meegekregen, zo lijkt het op eerste gehoor. Masterpiece is een ander voorbeeld van het herontdekken van een oude song door de jas waarin de song zit gegoten te vervangen door een nieuwe & frisse jas. Ander kleurtje, ander geurtje & de song kan weer een tijdje mee. Zoiets.
En dan natuurlijk die covers. Is het gek om te stellen dat de Charlie Rich-song I'll Make It All Up To You in dit Dylan-jasje prima zou passen op een van de mans albums uit de 21ste eeuw? Op Modern Times misschien, of Rough And Rowdy Ways. Een aantal jaren terug vond Dylan zijn zangstem terug of opnieuw uit met dank aan drie albums vol met met Frank Sinatra geassocieerde songs. Covers zijn belangrijk voor Dylan-de-zanger, dat is goed te horen tijdens I Can Tell en vooral Share Your Love With Me.
Dylans pianospel is een stuk spaarzamer geworden dan het een aantal jaren geleden was. Niet alleen zit het instrument wat dieper in de mix, maar het tegendraadse pianospel van een paar jaar geleden lijkt meer plaats te hebben gemaakt voor een begeleidende rol voor het instrument.
Zo'n beetje alle songs in midtempo, misschien mag ik het niet zo stellen of aannemen, maar het lijkt er op dat de wilde songs allemaal thuis zijn gelaten om de 85-jarige Dylan de kans te geven om zijn zangkwaliteiten tentoon te spreiden in een tempo dat hij nog kan behappen. Kijkend naar het geheel ademt het concert wat van de nachtclub-fibes van de Shadow Kingdom-film.
Het ietwat jazzy Soon After Midnight is een andere uitschieter. Het is muzikaal niet eens zo heel ver van de Tempest-versie van deze song en toch, net even meer relaxt, wat opener. Om direct daarna de schoonheid van het 'niemendalletje' Under The Red Sky voor het voetlicht te brengen. Ik heb een zwak voor de song [en het gelijknamige album], misschien dat ik er daarom ook dit keer weer zo aan blijf kleven. Zoals eerder op de avond de Trying To Get To Heaven niet de beste Trying To Get To Heaven is, is deze Red Sky niet de beste Red Sky, maar dat hoeft ook niet. Beide songs zijn deze avond, goed, erg goed zelfs. Deze versies, deze uitvoeringen passen in dit geheel, in dit concert op deze avond. Ze horen voor nu bij deze band, bij dit moment en dat is waar het om draait. Hetzelfde kan gezegd worden van Crossing The Rubicon of False Prophet, in vergelijking met de overbekende versies van Rough And Rowdy Ways hebben de songs ietwat bite verloren, maar dat is oké. Het past in het grotere geheel van het concert. Want laat ik eerlijk zijn, een goed concert is altijd meer dan een verzameling losse songs & Dylans concert in Austin van afgelopen maandag verdient zeker het label 'een goed concert'.
De swing van Goodbye Jimmy Reed is in mijn oren een perfecte herontdekking van de nog niet eens zo oude song. Mooi om te horen hoe het spel van Joel Paterson gemaakt lijkt te zijn voor deze swing. Let ook even op het spel van bassist Tony Garnier tijdens Jimmy Reed. De man draait al 37 jaar mee in Dylans tourband, hij is zo'n vaste waarde geworden, dat je bijna zou vergeten hoe essentieel hij voor het geheel is. Niet alleen is zijn spel soepel, goed, het bandgeluid vullend, ook is het een onmisbare link tussen Bob Dylan en bandleden. We kunnen denk ik rustig stellen dat naast kapitein Dylan, Garnier de eerste stuurman staat.
Is Every Grain Of Sand een goede concertafsluiter?
In mijn oren is de demo-versie van Sand - te vinden op een van de Bootleg Series - onovertroffen, maar het is goed dat Dylan tegenwoordig de song zo vaak probeert nieuw leven in te blazen. Het spaarzame geluid van de band vanavond past goed bij deze song-van-een-twijfelaar. Want dat is Every Grain Of Sand in mijn oren, een song van een man die durft te twijfelen aan wat eerder vast leek te staan. Het publiek na zo'n song naar huis sturen moet er voor zorgen dat ze terug blijven komen op andere avonden in de toekomst. Ik weet niet of de song dat waar kan maken.
Every Grain Of Sand is heden een betere afsluiting dan toen Dylans setlists hier en daar nog door de geluidsbarrière denderde met ronkende versies van Like A Rolling Stone, All Along The Watchtower, Country Pie of Summer Days. Het hele concert ademt de sfeer van ingetogenheid, van contemplatie, daar past Every Grain Of Sand zeker bij, maar of het ook de ideale afsluiter is, heb ik nog mijn twijfels over.
Van de zestien gespeelde songs stamt alleen It Ain't Me, Babe uit de jaren zestig & die song is voor dit concert dusdanig op de schop gegaan dat we eerder van een nieuwe song dan van een sixties-favoriet kunnen spreken. Dat geldt ook voor de twee songs uit de jaren zeventig: When I Paint My Masterpiece en Watching The River Flow.
Het is overduidelijk dat Bob Dylan op zijn 85ste nog steeds een dikke middelvinger opsteekt naar de nostalgiezoekers. Hoewel hij inmiddels ruim meer tijd achter dan voor zich heeft liggen, kijkt hij nog steeds niet achterom. De blik is niet op consolideren, maar op creëren gericht. De man kijkt nog steeds voor zich uit, altijd op zoek naar anders, naar nieuw, naar het inblazen van nieuw leven in oude songs, al dan niet zelf geschreven. Terugkijken kan altijd nog, maar nu nog niet, daar is hij nog lang niet oud genoeg voor.
TW - 02 juli '26
Tijdens Dylans concert op 17 juni in Santa Barbara bleek gitarist Doug Lancio in Dylans band vervangen te zijn Julian Lage. Een dag later vroeg ik me in Dylan kort #5 af of vervanger Julian Lage lang deel uit zou maken van Dylans tourband aangezien een tourschema op zijn eigen website meldt dat hij onder eigen naam een concert geeft op 29 juni in New York. Een blik op het tourschema van Lage leert dat zijn concert vanavond nog steeds gewoon doorgaat. Vanavond spelen Dylan & band in Austin, Texas. De vraag door wie Lage vervangen zal worden houdt mij al een paar dagen bezig.
Het wordt nog mooier / erger. Vanochtend is op verschillende websites te lezen dat ook die andere gitarist in Dylans tourband, Bob Britt, is gestopt en per direct vertrokken. Dat roept de vraag op wie vanavond gitaar speelt tijdens het concert in Austin.
Of is het moment van vertrek van Britt geen toeval? Staat er in de coulissen al een tijdje een nieuw gitaarduo klaar? Was het vertrek van Lancio ingegeven door de aankondiging van het nieuwe gitaarduo per 29 juni, wilde Lancio hier niet op wachten en is hij daarom al eerder vertrokken en [tijdelijk] vervangen door Julian Lage?
Website Julian Lage vind je hier.
Een van de berichten over het vertrek van Bob Britt staat hier.
In maart 1965 verscheen Bringing It All Back Home, Bob Dylans vijfde album. Home is een album met twee kanten: op de songs op de eerste kant wordt Dylan begeleid door een band, de vier songs op kant 2 zijn akoestisch. Het onderscheid tussen de twee zijden is wat Bringing It All Back Home mede definieert. Voor wie het even niet scherp heeft, de tracklist van Home:
kant 1:
1. Subterranean Homesick Blues
2. She Belongs To Me
3. Maggie's Farm
4. Love Minus Zero / No Limit
5. Outlaw Blues
6. On The Road Again
7. Bob Dylan's 115th Dream
kant 2:
1. Mr. Tambourine Man
2. Gates Of Eden
3. It's Alright, Ma [I'm Only Bleeding]
4. It's All over Now, Baby Blue
Over zo'n tracklist is nagedacht. Wie goed kijkt [luistert] merkt dat het meer is dan alleen het contrast tussen de beide zijden van de elpee. Kijk bijvoorbeeld eens naar de zeven songs op de eerste kant: muzikaal zijn er - in mijn oren - drie songparen & één losse song die de overgang naar kant 2 vergemakkelijkt, mede door het contrast tussen beide zijden op de hak te nemen.
Het eerste paar bevat twee stevige oorwurmen: Subterranean Homesick Blues en Maggie's Farm. Gemakshalve noem ik dit paar A. Het tweede paar bestaat uit de twee liefdesliedjes: She Belongs To Me en Love Minus Zero / No Limit. [Voor wie - net al ik - deze twee songs soms door elkaar haalt, een simpel ezelsbruggetje: She Belongs To Me begint met She’s got everything she needs en Love Minus Zero met My love she speaks like silence, maar dit terzijde.] Deze twee songs over dames vormen paar B.
Paar C bestaat uit de twee ietwat vergeten O-songs: Outlaw Blues en On The Road Again.[1] Tot slot is er de song die de overgang naar de akoestische kant verzacht door het zonder band inzetten van de song om na een lachsalvo van producer Tom Wilson, Dylan & co opnieuw te starten met band [akoestische & band-versie van dezelfde song in één track]. Mijn aanname dat dit gedaan is om de overgang naar de akoestische zijde te verzachten, wordt versterkt doordat wat we op het album horen [valse inzet lach tweede inzet] nooit daadwerkelijk zo in de studio heeft plaatsgevonden. De valse start & lach zijn later voor de definitieve versie van Bob Dylan's 115th Dream [D] geplakt. Het aan elkaar koppelen van akoestische en band-versie van 115th Dream is dus achteraf gecreëerd om beide versies in één track te kunnen laten horen en daarmee de overgang van kant 1 naar kant 2 te verzachten.
Schematisch ziet de eerste zijde van Bringing It All Back Home er dus als volgt uit: A - B - A - B - C - C - D. Het is bijna het rijmschema van een songtekst. Het zal wel toeval zijn, maar dit is precies het rijmschema van de eerste zeven regels van Mr. Tambourine Man:
Hey! Mr. Tambourine Man, play a song for me [A]
I’m not sleepy and there is no place I’m going to [B]
Hey! Mr. Tambourine Man, play a song for me [A]
In the jingle jangle morning I’ll come followin’ you [B]
Though I know that evenin’s empire has returned into sand [C]
Vanished from my hand [C]
Left me blindly here to stand but still not sleeping [D]
Vijf jaar na het verschijnen van Home werd in Engeland dit album voor het eerst op cassette uitgebracht. Nou is het niet vreemd dat voor een release op cassette wat met songs geschoven wordt zodat de beide zijden van een cassette min of meer evenveel minuten muziek bevatten, maar met de Engelse cassetterelease van Bringing It All Back Home heeft men het wel erg bont gemaakt.
Volgens website Searching For A Gem zijn er drie versies van deze Engelse cassette, in huize Willems draait momenteel de tweede van de drie versies, dit is wat ik hoor:
kant 1:
1. Mr. Tambourine Man
2. It's Alright, Ma [I'm Only Bleeding]
3. It's All Over Now, Baby Blue
4. Bob Dylan's 115th Dream
kant 2:
1. Subterranean Homesick Blues
2. She Belongs To Me
3. Maggie's Farm
4. Love Minus Zero / No Limit
5. Outlaw Blues
6. On The Road Again
7. Gates Of Eden
Er is flink met de songs geschoven waarbij de akoestische songs nu ineens vooral op de eerste zijde te vinden zijn terwijl veel van de band-songs zijn verplaatst naar kant 2. [2] Natuurlijk is de muziek op deze cassette goed, het zijn immers de elf van Bringing It All Back Home bekende songs, maar - en dit is de vraag waar ik mee worstel - is dit nog wel Bringing It All Back Home?
Antwoorden op een briefkaartje [e-mail of reactie op de blog mag uiteraard ook.]
~ * ~
[1] Ander ritme: naast de twee O-songs, zijn er ook twee S-songs [Subterranean & She Belongs To Me] en twee It's-songs [It's Alright, Ma & It's All Over Now]. De O-, S- en It's-songs staan steeds bij elkaar op de tracklist van Bringing It All Back Home.
[2] Een vreemde keuze wanneer je bedenkt dat er een Amerikaanse cassette-versie van Home is waarop de song in precies dezelfde volgorde staan als op het oorspronkelijke album.
TW 27 juni 2026
Mijn fout. Ik heb het inmiddels goed gemaakt met mezelf door het album weer eens op te zetten. En wat blijkt? Dit is verdomd goed & mag zeker niet vergeten worden.
Ik heb het niet helemaal meer scherp hoe het nou precies zat met dit album. Er was ergens in coronatijd een online video, een compensatie voor het noodgedwongen stilvallen van de gang naar de concertpodia. Compensatie voor de fans omdat ze geen concerten konden bijwonen. Compensatie voor Dylan voor het wegvallen van de inkomsten. De fan moest betalen om de online video te kunnen bekijken, zo herinner ik het me. Of dat veel was wat betaald moest worden, weet ik niet meer. Is ook niet belangrijk. Ik heb betaald & genoten van Shadow Kingdom op een warme zomeravond.
De Dylanliefhebber werd naar het videoplatform gelokt met compensatie voor het concerttekort, zo heb ik het opgeslagen. Zo keek ik in aanvang naar Shadow Kingdom. De op het videoplatform getoonde beelden waren zeer goed, maar een concert - zoals ik vooraf dacht - was het zeker niet. Wat ik me herinner, maar ik kan er naast zitten, is dat nog lang na die video (& ook na het verschijnen van de gelijknamige cd en elpee) werd gesproken over een concertregistratie.
Shadow Kingdom is veel, maar een concertregistratie is het zeker niet. Eerder een [muzikale] film noir waarbij de getoonde muzikanten - m.u.v. Dylan - niks met de gehoorde muziek vandoen hadden. De muziek was al eerder opgenomen in een studio met andere muzikanten. Oude Dylansongs in een nieuw jasje. Tot zover het [manke] geheugen.
Ik heb het moeten opzoeken: de video werd uitgezonden op 18 juli 2021. Bijna twee jaar later werd Shadow Kingdom op elpee en cd uitgebracht. [Searching For A Gem]
De oren van 2026 leren dat Shadow Kingdom vrij uniek is in Dylans oeuvre. Voor dit album [deze video] heeft hij immers dertien songs van eigen hand opnieuw opgenomen in een studio, aangevuld met een nieuwe instrumentale track: Sierra's Theme. Dat heeft hij niet vaak gedaan: eigen songs opnieuw opnemen.
In 1969 nam Dylan samen met Johnny Cash een nieuwe versie van zijn Girl From The North Country op en dan is er nog de nieuwe versie van A Hard Rain's A-Gonna Fall die Dylan voor Expo Zaragosa [2008] opnam. [video] Er zijn vast nog meer momenten geweest waarop Dylan eigen, oude songs opnieuw opnam, maar dat zijn er niet veel. Natuurlijk zijn er bijvoorbeeld de One Too Many Mornings tijdens The Basement Tapes of de Just Like Tom Thumb's Blues tijdens de sessie met George Harrison in 1970, maar deze opnamen waren nooit bedoeld om uitgebracht te worden, in tegenstelling tot de dertien songs op Shadow Kingdom.
Most Likely You Go Your Way (And I'll Go Mine), What Was It You Wanted, Pledging My Time of welke song dan ook op Shadow Kingdom, het zijn allemaal dezelfde songs zoals ze eerder door Dylan zijn uitgebracht. En toch, door de nieuwe interpretatie, de nieuw gevonden ingang tot een compositie weet Dylan iedere oude song op Shadow Kingdom nieuw leven in te blazen. Als was het een nieuwe compositie.
Het is voor mij nog steeds moeilijk om naar Shadow Kingdom te luisteren en niet de beelden uit de gelijknamige film voor me te zien. De muziek past uitstekend bij de duistere beelden uit die film.
De songs op Shadow Kingdom geven me het gevoel alsof ik binnengeslopen ben waar ik niet hoor te zijn. Alsof Dylan & band de songs spelen & ik de ongewenste gast ben die zichzelf onzichtbaar probeert te maken door zich in een hoekje terug te trekken.
Wat Shadow Kingdom vooral laat horen is wat Dylan ook vanaf de concertpodia lijkt over te willen brengen: een song is niet in beton gegoten. Een song leeft & zoals bij ieder levend ding gaat het de ene dag beter dan de andere & is geen dag hetzelfde. Hoe vaak Dylan zijn oude songs ook speelt, zichzelf herhalen doet hij niet, dáár is Shadow Kingdom een weerslag van.
En - zo realiseer ik me nu - is dit tot op heden zijn laatste studioalbum.
Maar bovenal is het een verdomd goede plaat.
TW 25 juni 26